Nếu đang dùng thuốc chống đông, đừng tự đặt lịch châm cứu hoặc tự ngừng thuốc để đi châm. Hãy báo tên thuốc, liều, lý do dùng và tiền sử chảy máu cho bác sĩ kê thuốc cùng người thực hiện châm cứu để được đánh giá riêng. NHS cảnh báo châm cứu có thể không an toàn với người dùng thuốc làm loãng máu hoặc có nguy cơ chảy máu cao; điều đó không có nghĩa mọi người dùng thuốc đều bị cấm tuyệt đối.
Vì sao cần đánh giá riêng?
Kim châm có thể gây chấm máu hoặc bầm. Thuốc chống đông làm giảm khả năng đông máu nên có thể làm tăng mức độ hoặc thời gian chảy máu. Nguy cơ thay đổi theo thuốc, liều, bệnh nền, chức năng gan thận, vùng và độ sâu châm, cũng như kinh nghiệm người thực hiện. Không thể xác định an toàn chỉ từ tên thuốc hoặc một bài viết.
Bài ai không nên châm cứu và nhóm cần đánh giá riêng có cái nhìn rộng hơn về chống chỉ định, tình trạng da và dấu hiệu cần khám. Bài này đi sâu vào việc trao đổi về thuốc chống đông.
Thuốc nào cần khai báo?
Hãy mang danh sách tất cả thuốc đang dùng, gồm warfarin, các thuốc chống đông đường uống trực tiếp như apixaban/rivaroxaban/dabigatran/edoxaban, heparin; đồng thời báo aspirin, clopidogrel, thuốc giảm đau chống viêm và thực phẩm bổ sung. Các nhóm thuốc có cơ chế khác nhau, vì vậy không tự coi chúng giống nhau. Bác sĩ điều trị có thể cần xem chỉ định thuốc và nguy cơ chảy máu chung; người thực hiện châm cứu cần biết để cân nhắc có nên thực hiện hoặc đổi phương án.
Có cần ngừng thuốc trước buổi châm?
Không tự ngừng hoặc đổi liều. Ngừng thuốc chống đông có thể làm tăng nguy cơ huyết khối hoặc đột quỵ ở người dùng thuốc vì chỉ định tim mạch, huyết khối hay van tim. NHS khuyên chỉ ngừng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc nhân viên y tế có trách nhiệm. Nếu cơ sở châm cứu yêu cầu bạn bỏ thuốc mà không liên hệ người kê đơn, hãy dừng kế hoạch và xin ý kiến y khoa.
Bằng chứng hiện có nói gì về an toàn?
Một tổng quan hệ thống về châm cứu ở người dùng thuốc chống đông ghi nhận phần lớn biến cố chảy máu được báo cáo là nhẹ, nhưng số nghiên cứu và chất lượng báo cáo còn hạn chế, ít dữ liệu cho từng loại thuốc và nhóm nguy cơ cao. Không nên lấy tỷ lệ trong các nghiên cứu nhỏ để bảo đảm an toàn cho một cá nhân. Hướng dẫn NHS vẫn nhấn mạnh cần kiểm tra nguy cơ trước khi châm.
Những câu hỏi nên trao đổi trước khi quyết định
- Châm cứu có phù hợp với bệnh lý và mục tiêu của tôi không; có lựa chọn không dùng kim nào khác?
- Thuốc và bệnh nền của tôi có làm nguy cơ chảy máu tăng đáng kể không?
- Có cần trao đổi với bác sĩ kê thuốc hoặc kiểm tra xét nghiệm theo chỉ định không?
- Vùng châm, kỹ thuật, độ sâu và cách theo dõi sau buổi sẽ được điều chỉnh ra sao?
- Nếu chảy máu hoặc bầm lớn, tôi phải liên hệ ai?
Khi nào hoãn và đi khám trước?
Hãy hoãn châm và xin đánh giá nếu đang có chảy máu không rõ nguyên nhân, bầm lan rộng, vừa thay đổi thuốc hoặc liều, mới phẫu thuật, có bệnh gan nặng, hoặc từng có biến cố chảy máu nghiêm trọng. Nếu đau lưng kèm sốt, yếu chân, bí tiểu hoặc tê vùng yên ngựa, cần khám/cấp cứu theo mức độ, không châm cứu để trì hoãn đánh giá.
Dấu hiệu sau châm cần xử trí
Chấm máu nhỏ thường có thể dừng bằng ép nhẹ theo hướng dẫn của người thực hiện. Nếu chảy máu không dừng, bầm to nhanh, đau tăng mạnh, choáng, khó thở, đau ngực, đau đầu dữ dội hoặc dấu hiệu thần kinh mới, hãy tìm chăm sóc y tế khẩn cấp. Báo rõ thuốc chống đông đang dùng cho nhân viên cấp cứu.
Câu hỏi thường gặp
Uống warfarin có được châm cứu không?
Không có câu trả lời chung. Cần xem lý do dùng thuốc, tình trạng đông máu khi có chỉ định xét nghiệm, tiền sử chảy máu và vị trí kỹ thuật dự kiến; không tự ngừng warfarin.
Uống aspirin liều thấp có giống thuốc chống đông không?
Aspirin là thuốc chống kết tập tiểu cầu, cơ chế khác thuốc chống đông; vẫn cần khai báo vì có thể ảnh hưởng nguy cơ chảy máu.
Có thể chỉ đổi sang châm nông để an toàn?
Không tự quyết định chỉ bằng độ sâu. Người có chuyên môn phải đánh giá toàn bộ nguy cơ và cân nhắc có nên dùng kim hay chọn phương án khác.
Nguồn tham khảo
- NHS: Herbal medicines and complementary therapies — acupuncture safety.
- NHS: Anticoagulant medicines — considerations.
- Systematic review: Acupuncture safety in patients receiving anticoagulants.
Nội dung chỉ mang tính tham khảo, không thay thế đánh giá của bác sĩ kê thuốc và người thực hiện châm cứu cho từng người. Không tự ngừng thuốc. Với chảy máu nghiêm trọng hoặc dấu hiệu cấp cứu, hãy tìm trợ giúp y tế ngay.
