Thoát vị đĩa đệm đốt sống cổ là nguyên nhân phổ biến gây đau mỏi cổ và phần trên cơ thể. Cảm giác đau có thể âm ỉ hoặc đau nhói ở cổ, đau giữa hai bả vai và có thể lan tỏa (di chuyển) xuống cánh tay, bàn tay và các ngón tay. Cảm giác tê bì và ngứa ran là các triệu chứng điển hình, một số bệnh nhân có thể bị co cứng cơ, thay đổi thời tiết và cử động có thể làm cơn đau trở nên trầm trọng hơn và dữ dội hơn.

Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ là gì?

Có 6 đĩa đệm ở cột sống cổ, mỗi đĩa đệm có hình dạng giống như một chiếc bánh donut, được tạo thành từ collagen, nước và proteoglycan. Phần trung tâm đĩa đệm là nhân nhày có tính đàn hồi cao, phần ngoại vi là bao xơ được cấu tạo gồm nhiều vòng sợi sụn đan đồng tâm theo chiều ngang và chếch theo chiều đứng.

Thoát vị đĩa đệm xảy ra khi một phần hoặc toàn bộ lớp bao xơ bên ngoài đĩa đệm bị rách, khiến một phần nhân nhày thoát ra ngoài gây viêm và kích thích rễ thần kinh hoặc tủy sống gây ra các biểu hiện đau nhức, tê bì, yếu cơ…

Sagittal T2 (A) và T1 (B) MRI cho thấy thoát vị đĩa đệm cột sống cổ ở C6-C7 (mũi tên)
Sagittal T2 (A) và T1 (B) MRI cho thấy thoát vị đĩa đệm cột sống cổ ở C6-C7 (mũi tên) 
Nguồn ảnh: www.cureus.com.

Tỷ lệ thoát vị đĩa đệm cột sống cổ xảy ra ở người trưởng thành được ước tính là từ 0,5% đến 2%. Nguy cơ thoát vị đĩa đệm có xu hướng tăng lên theo tuổi, một số nghiên cứu cho thấy rằng thoát vị đĩa đệm cột sống cổ có nhiều khả năng phát triển trong độ tuổi từ 30 đến 50. Hầu hết các nghiên cứu đều phát hiện nam giới có nguy cơ cao hơn bị thoát vị đĩa đệm cột sống cổ, nhưng một nghiên cứu gần đây cho thấy phụ nữ có thể có nguy cơ cao hơn.

Các giai đoạn của thoát vị đĩa đệm cổ

  • Giai đoạn 1: Đĩa đệm bè rộng ra xung quanh làm lõm bờ trước ống sống gây cản trở lưu thông dịch não tủy, nhân nhày có xu hướng biến dạng, nguyên nhân là do yếu bao xơ và dây chằng dọc sau. Giai đoạn này thường khó phát hiện do những cơn đau không rõ ràng.
  • Giai đoạn 2: Bao xơ rách một phần, nhân nhày chui ra ngoài qua chỗ bị suy yếu tạo thành ổ lồi khu trú, giai đoạn này bắt đầu gây ra sự chèn ép dây thần kinh nên bệnh nhân có thể gặp phải những cơn đau dữ dội.
  • Giai đoạn 3: Bao xơ đã bị rách hoàn toàn, khối thoát vị đã chui qua vòng xơ nhưng vẫn còn dính liền với phần nhân nhày nằm trước dây chằng dọc sau. Khối thoát vị chèn ép vào rễ thần kinh gây ra những cơn đau dữ dội, người mệt mỏi, rối loạn cảm giác, rối loạn dây thần kinh thực vật, vận động, đi lại khó khăn.
  • Giai đoạn 4: Một phần khối thoát vị tách ra khỏi phần đĩa đệm gốc tạo thành mảnh rời, Mảnh rời thường nằm ngoài màng cứng nhưng đôi khi xuyên qua màng cứng gây chèn ép tủy dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng và nguy cơ liệt nửa người vĩnh viễn.
 giai đoạn của thoát vị đĩa đệm cổ 1 và 2
giai đoạn của thoát vị đĩa đệm cổ 3 và 4

Nguyên nhân của thoát vị đĩa đệm cột sống cổ

Tuổi và giới tính: Tuổi càng cao thì quá trình lão hóa diễn ra càng nhanh. Khi qua tuổi 30, sự hấp thu các chất dinh dưỡng giảm, quá trình tổng hợp collagen giảm làm vòng sụn bên ngoài xơ hóa, lượng nước và tính đàn hồi bên trong nhân nhầy giảm đi và rất dễ bị tổn thương.

Chấn thương: Lực tác động mạnh tới cột sống trong các trường hợp như tai nạn lao động, tai nạn giao thông, chấn thương thể thao đều làm thay đổi cấu trúc, vị trí đốt sống và đĩa đệm, tăng nguy cơ thoát vị.

Do thói quen xấu: Sinh hoạt, lao động, làm việc gắng sức hoặc sai tư thế tạo ra các vi trấn thương làm sai lệch cấu trúc cột sống và tổn thương đĩa đệm. Ví dụ: cúi cổ khi dùng điện thoại, để màn hình máy tính quá thấp, đi giày cao gót, để ví sau túi quần, ngồi vắt chân chữ ngũ, nâng đồ vật không đúng cách, thường xuyên ngồi làm việc vẹo người sang một bên, vừa ngồi vừa gác một chân lên ghế…

Các bệnh lý bẩm sinh hoặc mắc phải: Dị dạng đốt sống, gai đôi, thoái hóa cột sống, gù vẹo…

Hút thuốc: Các nghiên cứu cho thấy nicotin có trong khói thuốc làm giảm lưu lượng máu tới đĩa đệm, tăng tốc độ thoái hóa và chậm lành các tổn thương.

Chế độ ăn: Ăn uống không đủ chất dinh dưỡng, thường xuyên sử dụng rượu bia, chất kích thích cũng làm tăng nguy cơ hình thành thoát vị đĩa đệm.

nhận tư vấn

Yếu tố di truyền: Tiền sử trong gia đình có người từng mắc các bệnh lý về cột sống, đĩa đệm thì tỷ lệ mắc thoát vị cũng cao hơn.

Triệu chứng thoát vị đĩa đệm cột sống cổ

Một số dấu hiệu và triệu chứng phổ biến của thoát vị đĩa đệm cột sống cổ bao gồm:

  • Đau nhức: Cơn đau thường xuất hiện ở phía sau hoặc một bên cổ, xuất phát từ vị trí đĩa đệm bị thoát vị sau đó lan xuống vùng bả vai, cánh tay, lan lên vùng đầu và thậm chí là ra hốc mắt. Đau nhức ảnh hưởng nhiều tới công việc và sinh hoạt của người bệnh.
  • Tê bì và ngứa ran: Tùy vào ví trí và mức độ chèn ép dây thần kinh mà người bệnh sẽ có những biểu hiện như tê bì, ngứa ran hoặc giảm cảm giác ở các vùng khác nhau trên cơ thể ứng với sự chi phối của nhánh thần kinh bị kích thích.
  • Hạn chế vận động cột sống cổ: các động tác vận động cột sống cổ như cúi, ngửa, nghiêng, xoay bị hạn chế, các cơ vùng sau cổ có thể bị co cứng một bên hoặc cả hai.
  • Có thể kèm theo các biểu hiện đau đầu, hoa mắt, chóng mặt, mất ngủ, hay quên khi có vấn để ở C1C2
  • Khi khối thoát vị chèn ép vào tủy sống có thể gây yếu một bên tay hoặc nửa người, nếu để lâu có thể dẫn tới teo cơ, mất trương lực cơ
  • Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ C3,C4 có thể gây cảm giác đau tức vùng ngực, ho, nấc, khó thở.

Triệu chứng thoát vị đĩa đệm theo vị trí

Cột sống cổ có 7 đốt sống xếp chồng lên nhau, từ C1 đến C7. Các đĩa đệm nằm giữa các thân đốt sống liền kề. Ví dụ, đĩa đệm C5-C6 nằm giữa đốt sống C5 và C6. Nếu thoát vị đĩa đệm C5-C6, nó có thể chèn ép một rễ dây thần kinh C6. Các dấu hiệu và triệu chứng do thoát vị đĩa đệm cột sống cổ có thể khác nhau tùy thuộc vào loại rễ thần kinh nào bị chèn ép. Ví dụ:

tiết đoạn thần kinh

C1-C2 (rễ thần kinh C2): Nếu rễ thần kinh C2 bị viêm hoặc bị tổn thương, các triệu chứng khác có thể bao gồm: Đau lan tỏa đến chẩm và đỉnh đầu, Đau ở thái dương và/hoặc sau mắt và/hoặc tai, Hội chứng cổ-lưỡi dẫn đến đau cổ và/hoặc đầu với cảm giác tê hoặc bất thường ở một bên lưỡi, Nhạy cảm với ánh sáng, mệt mỏi, chóng mặt, buồn nôn.

C4-C5 (rễ thần kinh C5): Đau, ngứa ran và / hoặc tê có thể lan sang vai. Cũng có thể cảm thấy yếu ở vai (cơ delta) và các cơ khác.

C5-C6 (rễ thần kinh C6): Có thể cảm thấy đau, ngứa ran và / hoặc tê ở ngón cái của bàn tay. Cũng có thể bị yếu ở bắp tay (cơ ở phía trước của cánh tay trên) và cơ duỗi cổ tay ở cẳng tay. Đĩa đệm C5-C6 là một trong những đĩa thoát vị phổ biến nhất.

C6-C7 (rễ thần kinh C7): Đau, ngứa ran và / hoặc tê có thể lan ra bàn tay và ngón giữa. Cũng có thể cảm thấy yếu ở cơ tam đầu (cơ ở mặt sau của cánh tay trên), cơ duỗi ngón tay và các cơ khác. Đĩa đệm C6-C7 thường được coi là có khả năng thoát vị cao nhất ở cột sống cổ.

C7-T1 (rễ thần kinh C8): Có thể cảm thấy đau, ngứa ran và / hoặc tê ở cẳng tay ngoài và ngón út của bàn tay. Cũng có thể bị yếu ở cơ gấp ngón tay (báng cầm tay) và các cơ khác.

Biến chứng của thoát vị đĩa đệm cột sống cổ

Tàn phế: Ví dụ nếu thoát vị gây chèn ép tủy sống ở mức C2, nó có thể gây đau, ngứa ran, tê và / hoặc yếu ở tay hoặc chân, mất kiểm soát ruột và / hoặc bàng quang và các vấn đề khác. Các trường hợp tổn thương tủy sống nghiêm trọng tại C2 có thể gây tử vong vì hô hấp và các chức năng quan trọng khác của cơ thể có thể bị suy giảm hoặc ngừng lại. Tình trạng tê liệt của cơ thể bên dưới vùng bị thương của tủy sống cũng có thể xảy ra trong một số trường hợp.

Teo cơ, giảm trương lực cơ: Thoát vị chèn ép làm giảm tín hiệu thần kinh tới cơ chi phối, dẫn tới giảm trương lực cơ, lâu ngày dẫn tới teo cơ làm người bệnh mất khả năng lao động, sinh hoạt khó khăn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến công việc và cuộc sống.

Mất cảm giác: Mỗi rễ thần kinh cảm giác đều chi phối cảm giác cho một vùng cơ thể nhất định, khi bị chèn ép bệnh nhân thường rối loạn hoặc mất cảm giác nóng lạnh, tê bì chân tay.

Phương pháp điều trị

Điều trị nội khoa bằng thuốc: Tùy thuộc vào mức độ đau bệnh nhân có thể được kê các loại thuốc giảm đau chống viêm NSAIDs như Meloxicam (Mobic), Pirocecam (Felden),…Kết hợp với thuốc giãn cơ như Myonal, Mydocalm

Tiêm steroid ngoài màng cứng: một thủ thuật xấm lấn tối thiểu thường được sử dụng trong trường hợp nặng, thuốc được tiêm vào khoang ngoài màng cứng với mục đích giảm đau, chống viêm nhanh và mạnh.

Chườm nóng hoặc lạnh: Chườm đá trong 15 hoặc 20 phút mỗi lần có thể giúp giảm viêm và giảm đau. Một số người có thể thấy việc chườm nóng trong 15 hoặc 20 phút mỗi lần cũng giúp giảm đau. Dù chườm đá hay chườm nóng, mỗi lần cách nhau ít nhất 2 tiếng để tránh tổn thương da.

Kéo giãn cổ: Một thiết bị cơ học được buộc vào đầu và nhẹ nhàng kéo giãn cột sống cổ. Mục đích là giảm áp lực lên đĩa đệm và rễ thần kinh. Một số người thấy giảm đau khi kéo nhưng những người khác thì không. Nếu lực kéo giúp giảm đau, một số bệnh nhân có thể chọn thiết bị tại nhà để tự thực hiện điều trị.

Xoa bóp bấm huyệt: Mát-xa nhẹ nhàng có thể giúp giảm đau bằng cách giúp thả lỏng cơ, tăng lưu lượng máu và thúc đẩy thư giãn. Lưu ý rằng việc lạm dụng xoa bóp có thể làm nhược cơ dẫn tới tăng áp lực lên đĩa đệm và cột sống cổ. Nếu việc xoa bóp làm cơn đau trở nên trầm trọng hơn, hãy dừng lại ngay lập tức.

Nắn chỉnh cột sống chiropractic: Được hiểu như một phương pháp điều trị tự nhiên, không dung thuốc, tập trung vào việc phòng ngừa, chẩn đoán, chăm sóc và bảo tồn các rối loạn liên quan đến sai lệch cấu trúc cột sống. Nắn chỉnh giúp đưa các đốt sống bị bán trật về đúng vị trí qua đó làm giảm áp lực đĩa đệm, giảm chèn ép thần kinh. Lưu ý rằng không phải giai đoạn nào của thoát vị đĩa đệm cũng có thể nắn chỉnh, do đó bệnh nhân cần được thăm khám cẩn thận trước khi thực hiện thủ thuật.

Ocean Healthcare dưới sự hợp tác điều trị từ chiropractor Vũ Như Đạt (người Việt Nam đầu tiên có bằng bác sĩ chiropractic với hơn 40 năm kinh nghiệm điều trị tại Texas Mỹ) là một trong những cơ sở đầu tiên tại Việt Nam ứng dụng phương pháp nắn chỉnh cột sống chiropractic của mỹ vào điều trị các bệnh lý thần kinh, cột sống, cơ xương khớp tại Việt Nam.

Phòng ngừa thoát vị đĩa đệm

  • Tập thể dục khoa học và đều đặn: Thái cực quyền, gym, yoga, thể thao, đi bộ, đặc biệt là treo xà và bơi nội là những bộ môn giúp tăng cường sự dẻo giai và hỗ trợ rất tốt cho người bị thoát vị. Lưu ý rằng trước khi tập cần phải khởi động kỹ tránh chấn thương không đáng có
  • Duy trì cân nặng ở mức hợp lý, chỉ số BMI nằm trong khoảng 18,5-22,9
  • Ngồi làm việc giữ thẳng lưng, sau khoảng 30’- 1 giờ phải đứng dậy đi lại, tập vài động tác nhẹ, để màn hình máy tính ngang tầm mắt, không cúi quá lâu khi dùng điện thoại, không để ví sau túi, không ngồi vắt chân…
  • Không mang vác, nâng vật nặng quá sức, sai tư thế
  • Thường xuyên tắm nắng: mỗi ngày tắm nắng 15 phút, thời gian tắm nắng tốt nhất thừ 9h30’ sáng tới 15h30’ chiều.
  • Chế độ ăn uống khoa học, đầy đủ dinh dưỡng, bổ sung vitamin D3+K2, vitamin C
  • Không dùng các chất kích thích, hạn chế rượu bia, thuốc lá. Thực tế cho thấy những đối tượng thường xuyên sử dụng ma túy, hút cần, thường không đáp ứng với các phương pháp điều trị do thần kinh bị hủy hoại.
  • Kiểm tra sức khỏe định kỳ giúp sớm phát hiện và điều trị

GỬI CÂU HỎI TƯ VẤN

Vui lòng nhập đầy đủ thông tin, bác sĩ điều trị của phòng khám sẽ gọi điện tư vấn cho bạn sớm nhất có thể.




    098.178.8730