Đau gối khi ngồi xổm không tự động có nghĩa là “hỏng sụn”. Động tác gập gối sâu làm tăng tải lên nhiều cấu trúc quanh gối, nên triệu chứng có thể xuất hiện khi tăng cường độ tập, thay đổi biên độ hoặc sau chấn thương. Vị trí đau, thời điểm khởi phát, sưng và khả năng chịu lực giúp quyết định nên giảm tải, đi khám thường quy hay tìm trợ giúp khẩn cấp.
Khi nào đau gối lúc ngồi xổm cần được đánh giá khẩn?
Hãy tìm trợ giúp y tế sớm nếu gối đau dữ dội, sưng nhiều hoặc biến dạng, không thể đứng chịu lực hay cử động gối. Gối nóng đỏ, sốt hoặc cảm thấy rất mệt có thể gợi ý nhiễm trùng khớp và cũng cần được đánh giá khẩn. Sau một cú ngã hoặc vặn gối, tiếng “rắc” kèm sưng nhanh, gối bị khóa hoặc thường xuyên khuỵu cần được khám thay vì tiếp tục thử squat.
Nếu đau không cải thiện sau vài tuần, tái phát nhiều lần hoặc cản trở đi lại, hãy đặt lịch khám. Một triệu chứng đơn lẻ không đủ để tự kết luận rách sụn chêm, thoái hóa hay bệnh lý dây chằng.
Những nguyên nhân nào có thể làm đau gối khi ngồi xổm?
Đau vùng trước gối hoặc quanh xương bánh chè
Đau quanh hoặc sau xương bánh chè có thể tăng khi ngồi xổm, lên xuống cầu thang, chạy hoặc ngồi gập gối lâu. Hội chứng đau bánh chè–đùi là một khả năng, nhưng bác sĩ hoặc chuyên viên phục hồi chức năng cần đánh giá triệu chứng trong bối cảnh cụ thể. Nếu bạn cũng đau khi đi cầu thang, xem bài đau gối khi lên xuống cầu thang để đối chiếu hoạt động thường ngày.
Tăng tải hoặc thay đổi bài tập đột ngột
Tăng số lần, mức tạ, độ sâu squat hoặc tần suất tập nhanh hơn khả năng thích nghi có thể khiến vùng quanh gối nhạy đau. Việc đau giảm khi giảm tải có thể hỗ trợ nhận định này, nhưng không chứng minh chắc chắn rằng không có tổn thương khác.
Đau sau chấn thương hoặc kèm sưng, khóa khớp
Đau bắt đầu sau ngã hoặc xoay vặn, kèm sưng rõ, kẹt/khóa khớp hoặc cảm giác gối không vững cần khám để loại trừ tổn thương cần điều trị khác. Không cố “tập cho qua” khi gối không chịu được trọng lượng cơ thể.
Có thể điều chỉnh động tác thế nào khi chưa có dấu hiệu nguy hiểm?
- Tạm giảm độ sâu squat, số lần hoặc mức tạ tới ngưỡng vận động dễ chịu hơn; tránh lặp lại động tác làm đau tăng rõ.
- Có thể thử ngồi xuống rồi đứng lên từ ghế chắc chắn, có điểm tựa và biên độ ngắn hơn.
- Theo dõi phản ứng trong lúc tập và sau tập. Nếu sưng, đau tăng hoặc đi lại khó hơn, ngừng bài tập và trao đổi với chuyên gia.
- Giữ các hoạt động nhẹ có thể chịu được thay vì bất động kéo dài, trừ khi có chấn thương cấp hoặc được bác sĩ dặn hạn chế chịu lực.
Không có một độ sâu squat hoặc mức đau “an toàn” áp dụng cho mọi người. Người đã phẫu thuật, có bệnh khớp hoặc đau kéo dài cần kế hoạch cá nhân hóa.
Khi đi khám, cần chuẩn bị thông tin gì?
Ghi lại đau ở trước, trong, ngoài hay sau gối; xuất hiện khi đi xuống, đi lên hay đứng dậy; có xảy ra sau thay đổi mức tập hoặc một cú ngã không. Cho biết gối có sưng, nóng, khóa, khuỵu, tê hoặc sốt. Nhân viên y tế sẽ khám và quyết định có cần chẩn đoán hình ảnh; không phải mọi trường hợp đau khi squat đều cần chụp MRI.
Câu hỏi thường gặp
Chỉ đau khi squat sâu, đi lại bình thường thì có cần dừng mọi bài tập?
Không nhất thiết. Có thể giảm độ sâu và tải, chọn vận động không gây đau tăng rồi theo dõi. Nếu đau kéo dài, tăng dần hoặc xuất hiện sưng, hãy đi khám để được hướng dẫn.
Đau khi squat và khi xuống cầu thang có cùng nguyên nhân?
Hai hoạt động đều tạo tải lên gối nên có thể cùng làm lộ triệu chứng, nhưng không đủ để kết luận cùng một chẩn đoán. Vị trí đau và thăm khám trực tiếp mới giúp phân biệt các khả năng.
Có nên chườm lạnh hoặc tự dùng thuốc?
Chườm lạnh qua khăn có thể giảm khó chịu khi gối sưng đau; cần tránh áp đá trực tiếp lên da. Thuốc giảm đau phải phù hợp bệnh nền và thuốc đang dùng, nên hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ khi không chắc chắn.
Nguồn tham khảo
Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế khám, chẩn đoán hay điều trị cá nhân. Nếu có dấu hiệu khẩn nêu trên, hãy tìm trợ giúp y tế ngay.
