Đau lưng bên trái không phải là một chẩn đoán. Đau có thể xuất phát từ cơ, khớp hoặc cột sống, nhưng cũng có thể liên quan đến thận, đường tiết niệu, zona thần kinh hay cơ quan vùng bụng-chậu. Vị trí đau chỉ là một manh mối; triệu chứng đi kèm và diễn tiến mới giúp định hướng mức độ cần khám.
Cần cấp cứu ngay nếu đau lưng kèm bí tiểu hoặc mất kiểm soát đại-tiểu tiện, tê vùng quanh hậu môn/sinh dục, yếu hoặc tê cả hai chân, đau ngực, khó thở, ngất, hoặc xuất hiện sau tai nạn nghiêm trọng.
Đau lưng bên trái thường do đâu?
Cơ, dây chằng và khớp cột sống
Đây là nhóm nguyên nhân thường gặp. Đau có thể xuất hiện sau khi nâng vật nặng, xoay người, tập luyện quá sức, ngồi lâu hoặc ngủ ở tư thế không phù hợp. Đau thường thay đổi theo động tác, ấn vào vùng cơ có thể thấy nhạy đau và có xu hướng giảm dần khi vận động nhẹ phù hợp.
Tuy vậy, không nên kết luận chỉ dựa vào việc đau tăng khi cử động. Nếu đau dữ dội, kéo dài hoặc có triệu chứng toàn thân, người bệnh vẫn cần được đánh giá.
Đau lan do kích thích thần kinh
Kích thích rễ thần kinh có thể gây đau từ lưng lan xuống mông hoặc chân, đôi khi kèm tê, châm chích hay yếu cơ. Đau một bên có thể gặp, nhưng bên đau không cho biết chính xác cấu trúc nào đang bị ảnh hưởng. Xem thêm phần tổng quan về nguyên nhân và dấu hiệu cảnh báo của đau lưng.
Thận và đường tiết niệu
Đau do thận thường nằm ở vùng hông-lưng, phía dưới xương sườn hơn là chính giữa cột sống. Nhiễm trùng thận có thể đi kèm sốt, rét run, buồn nôn, tiểu buốt, tiểu nhiều hoặc nước tiểu đục. Sỏi thận có thể gây cơn đau dữ dội từng đợt lan xuống bụng dưới hoặc bẹn, kèm buồn nôn hay tiểu máu.
Đau vùng hông-lưng kèm sốt, nôn, tiểu máu, bí tiểu hoặc cảm giác rất mệt cần được khám khẩn; không nên tự điều trị như đau cơ thông thường.
Zona thần kinh
Zona có thể bắt đầu bằng cảm giác đau rát, ngứa hoặc châm chích ở một dải da chỉ bên trái hoặc bên phải, sau đó mới xuất hiện mụn nước. Khám sớm đặc biệt quan trọng khi ban gần mắt, người bệnh lớn tuổi, suy giảm miễn dịch hoặc đau nhiều.
Nguyên nhân vùng bụng và chậu
Một số vấn đề tiêu hóa, phụ khoa hoặc thai kỳ có thể gây đau lan ra lưng. Người đang mang thai, đau kèm đau bụng, ra máu âm đạo, choáng, sốt hoặc triệu chứng mới tăng nhanh nên liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá thay vì tự suy đoán nguyên nhân.
Phân biệt nhanh qua triệu chứng đi kèm
- Nghiêng về cơ-xương: xuất hiện sau vận động hoặc tư thế, thay đổi theo cử động, không sốt và không có triệu chứng tiết niệu.
- Cần nghĩ đến đường tiết niệu: đau dưới bờ sườn, sốt/rét run, tiểu buốt, tiểu nhiều, nước tiểu đục hoặc có máu.
- Có thể liên quan thần kinh: đau lan xuống mông/chân, tê, châm chích hoặc yếu cơ.
- Có thể là zona: đau rát hoặc tăng nhạy cảm theo một dải da một bên, sau đó nổi ban hay mụn nước.
Bảng dấu hiệu trên chỉ giúp nhận biết tình huống cần khám, không thay thế chẩn đoán. Hai người đau cùng vị trí vẫn có thể có nguyên nhân khác nhau.
Khi nào cần đi khám hoặc cấp cứu?
Đi cấp cứu
- Bí tiểu, són tiểu hoặc mất kiểm soát đại tiện; tê vùng yên ngựa; yếu hoặc tê hai chân.
- Đau ngực, khó thở, vã mồ hôi, choáng hoặc ngất.
- Đau sau tai nạn, ngã mạnh hoặc chấn thương đáng kể.
Khám khẩn trong ngày
- Sốt cao, rét run, nôn, tiểu buốt, tiểu máu, không tiểu được hoặc đau dữ dội từng cơn.
- Đau tăng nhanh, đau về đêm không thay đổi theo tư thế, sụt cân không chủ ý hoặc có tiền sử ung thư/suy giảm miễn dịch.
- Ban đỏ hoặc mụn nước đau rát một bên, nhất là gần mắt.
Nếu đau không cải thiện sau vài ngày tự chăm sóc, tái diễn, cản trở sinh hoạt hoặc kéo dài vài tuần, hãy đặt lịch khám để xác định nguyên nhân.
Có thể làm gì khi chưa có dấu hiệu cảnh báo?
- Duy trì vận động nhẹ: đi lại trong khả năng chịu đựng; tránh nằm bất động kéo dài.
- Giảm tải tạm thời: tránh bê nặng và động tác làm đau tăng rõ, sau đó trở lại hoạt động từng bước.
- Chườm có kiểm soát: bọc nguồn nóng/lạnh bằng khăn, kiểm tra da và không chườm khi ngủ. Tham khảo hướng dẫn đau lưng nên chườm nóng hay lạnh.
- Thuốc giảm đau: hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ nếu có bệnh nền, đang mang thai, dùng thuốc chống đông, có bệnh dạ dày, gan hoặc thận; không tự phối hợp nhiều thuốc.
Không nên tự nắn chỉnh mạnh khi chưa loại trừ chấn thương, yếu thần kinh hoặc nguyên nhân ngoài cột sống. Nếu chưa chắc vùng đau thuộc lưng trên hay thắt lưng, có thể xem hướng dẫn đau lưng dưới là gì và khi nào cần khám.
Bác sĩ có thể đánh giá như thế nào?
Việc đánh giá thường bắt đầu bằng vị trí và hướng lan của cơn đau, hoàn cảnh khởi phát, sốt, triệu chứng tiết niệu, ban da, chấn thương và dấu hiệu thần kinh. Khám lâm sàng giúp quyết định có cần xét nghiệm nước tiểu, xét nghiệm máu hoặc chẩn đoán hình ảnh hay không. Không phải mọi trường hợp đau lưng đều cần chụp phim ngay.
Câu hỏi thường gặp
Đau lưng bên trái có phải đau thận không?
Không thể kết luận chỉ từ vị trí. Đau thận thường ở hông-lưng dưới bờ sườn và đáng lưu ý hơn khi kèm sốt, rét run, tiểu buốt, tiểu máu, buồn nôn hoặc đau quặn lan xuống bẹn.
Đau bên trái khi cúi hoặc xoay người có nguy hiểm không?
Triệu chứng liên quan động tác thường gặp trong đau cơ-xương, nhưng vẫn cần khám nếu đau nặng, không giảm, xuất hiện sau chấn thương hoặc kèm sốt, yếu/tê chân hay rối loạn đại-tiểu tiện.
Có nên nằm nghỉ hoàn toàn?
Với đau lưng không có dấu hiệu cảnh báo, nằm lâu thường không có lợi. Nên duy trì hoạt động nhẹ phù hợp và tăng dần theo khả năng.
Tài liệu tham khảo
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị cá nhân hóa.
