Đau lưng thường xuyên đánh thức bạn về đêm hoặc không giảm khi nghỉ là lý do nên trao đổi với nhân viên y tế, nhất là khi triệu chứng mới xuất hiện, tăng dần hoặc ảnh hưởng sinh hoạt. Bản thân cơn đau về đêm không xác định được ung thư, nhiễm trùng hay một bệnh cụ thể. Cần xem toàn bộ diễn biến, bệnh sử, triệu chứng đi kèm và khám thực tế.
Bài này tập trung vào cách đánh giá mức cần đi khám khi đau tăng về đêm hoặc không giảm lúc nghỉ. Để hiểu các nguyên nhân đau lưng dưới và chăm sóc ban đầu nói chung, xem đau lưng dưới: nguyên nhân và dấu hiệu cần khám.
Đau lưng về đêm có phải luôn nguy hiểm?
Không. Tư thế ngủ, giấc ngủ bị gián đoạn và cơn đau cơ xương khớp thông thường đều có thể khiến bạn chú ý tới lưng nhiều hơn vào ban đêm. Tuy nhiên, NHS liệt kê đau không cải thiện khi nghỉ hoặc nặng hơn về đêm là lý do nên gặp bác sĩ. Không nên tự suy ra nguyên nhân từ một đặc điểm duy nhất, cũng không nên bỏ qua cơn đau kéo dài.
Cần mô tả kiểu đau nào khi đi khám?
Ghi xem cơn đau chỉ xuất hiện khi nằm ở một tư thế hay vẫn còn khi đổi tư thế, đứng dậy; có đánh thức bạn nhiều đêm liên tiếp không; mức độ và vùng đau có thay đổi không. Lưu ý đau có lan xuống chân, tê hoặc yếu, cứng lưng buổi sáng, sốt, sụt cân không chủ ý, chấn thương gần đây và tiền sử ung thư. Những thông tin này giúp bác sĩ định hướng đánh giá, không phải danh sách để tự chẩn đoán.
NICE khuyến nghị cân nhắc nguyên nhân khác nếu triệu chứng đau lưng mới hoặc thay đổi, gồm chấn thương, nhiễm trùng, ung thư và bệnh viêm. Một số nguyên nhân cần được đánh giá sớm hơn khi có nhiều dấu hiệu cùng xuất hiện.
Khi nào nên đặt lịch khám?
Nên đi khám nếu đau về đêm hoặc khi nghỉ lặp lại, tăng dần, làm gián đoạn giấc ngủ, không cải thiện sau chăm sóc phù hợp hoặc ảnh hưởng tới đi lại và sinh hoạt. NHS cũng khuyên đi khám khi đau kéo dài vài tuần, có sụt cân không chủ ý, thay đổi hình dạng lưng hoặc bạn lo lắng về triệu chứng. Nếu có tiền sử ung thư, hãy liên hệ cơ sở y tế sớm khi xuất hiện đau lưng mới, đặc biệt đau về đêm: NICE NG234 coi đau đêm làm mất ngủ là một đặc điểm cần chú ý ở người từng hoặc đang mắc ung thư.
Khi nào cần đánh giá khẩn hoặc cấp cứu?
Đến cấp cứu ngay nếu đau lưng kèm bí tiểu hoặc mất kiểm soát tiểu/đại tiện mới, tê vùng yên ngựa, yếu hoặc tê hai chân tiến triển. Nếu đau khởi phát đột ngột rất nặng, tăng nhanh, kèm sốt, cảm giác toàn thân rất yếu hoặc sau chấn thương, hãy tìm đánh giá y tế khẩn. Những dấu hiệu này quyết định mức khẩn nhiều hơn việc cơn đau xảy ra lúc mấy giờ.
Có thể tự chăm sóc gì trong lúc chờ khám?
Nếu không có dấu hiệu khẩn, thử thay đổi tư thế nghỉ để dễ chịu, duy trì vận động nhẹ trong khả năng và tránh nằm bất động kéo dài. NHS khuyến nghị tiếp tục hoạt động khi có thể; NIAMS cũng khuyên tránh nghỉ giường kéo dài. Không cố làm bài tập gây đau tăng, không tự dùng thuốc mới hoặc nắn chỉnh mạnh để “chữa” cơn đau về đêm. Người có bệnh nền, đang mang thai hoặc dùng nhiều thuốc cần hỏi nhân viên y tế trước khi dùng thuốc giảm đau.
Bác sĩ có thể kiểm tra gì?
Buổi khám thường bắt đầu bằng hỏi diễn biến, mức ảnh hưởng giấc ngủ, bệnh sử và khám vận động, thần kinh khi phù hợp. Xét nghiệm hoặc chụp hình ảnh chỉ được cân nhắc nếu kết quả có khả năng giúp xử trí hoặc khi nghi nguyên nhân cụ thể. NICE không khuyên chụp thường quy cho mọi trường hợp đau lưng; có đau đêm đơn độc không tự động đồng nghĩa phải chụp MRI.
Câu hỏi thường gặp
Đau lưng về đêm có chắc là ung thư?
Không. Đây là một đặc điểm cần nói với bác sĩ, đặc biệt nếu có tiền sử ung thư hoặc dấu hiệu khác; không đủ để kết luận bệnh.
Đổi tư thế là đỡ đau thì có cần khám?
Nếu cơn đau hết dần và không có dấu hiệu khác, có thể theo dõi. Nếu đau lặp lại nhiều đêm, tăng dần hoặc ảnh hưởng chức năng, nên được đánh giá.
Không đau ban ngày nhưng đêm đau, có nên chụp phim ngay?
Quyết định chụp dựa trên bệnh sử và khám. Hãy trao đổi với bác sĩ thay vì tự chỉ định xét nghiệm.
Tài liệu tham khảo
- NHS: Back Pain.
- NICE NG59: Low Back Pain and Sciatica.
- NICE NG234: Spinal Metastases and Metastatic Spinal Cord Compression.
- NIAMS: Back Pain Diagnosis, Treatment, and Steps to Take.
Thông tin chỉ để tham khảo, không thay thế khám, chẩn đoán hay tư vấn cá nhân. Nếu có dấu hiệu cấp cứu, hãy tìm hỗ trợ y tế ngay.
