Đau lưng kèm sốt cần được nhìn nhận khác với đau lưng cơ học đơn thuần. Hai triệu chứng có thể tình cờ xảy ra cùng lúc, nhưng cũng có thể liên quan nhiễm trùng đường tiết niệu, thận hoặc hiếm hơn là nhiễm trùng cột sống. Không thể chẩn đoán nguyên nhân chỉ từ vị trí đau hay nhiệt độ đo một lần. Nếu thấy sốt, rét run hoặc toàn thân mệt rõ cùng đau lưng mới xuất hiện hoặc tăng nhanh, hãy liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá sớm.
Khi nào cần khám trong ngày, khi nào cần cấp cứu?
Khám sớm trong ngày nếu đau lưng đi cùng sốt hoặc rét run, cảm giác rất mệt, đau tăng nhanh, đau vùng hông dưới bờ sườn, tiểu buốt, tiểu máu hoặc buồn nôn/nôn. Người đang mang thai, có suy giảm miễn dịch, đái tháo đường, dùng thuốc ức chế miễn dịch, chạy thận hoặc có thủ thuật cột sống gần đây nên nói rõ khi liên hệ nhân viên y tế. NHS
Gọi cấp cứu hoặc đến khoa cấp cứu ngay nếu có lú lẫn mới xuất hiện, nói khó, thở nhanh hoặc khó thở, da tái/loang lổ, rất ít tiểu, hoặc cảm giác bệnh nặng nhanh. Đây là những dấu hiệu có thể gặp trong nhiễm trùng nặng theo hướng dẫn sepsis của NHS. Cũng cần cấp cứu khi đau lưng kèm yếu hoặc tê hai chân tiến triển, tê vùng yên ngựa, bí tiểu hoặc mất kiểm soát đại tiểu tiện. Không tự lái xe nếu tình trạng không an toàn.
Đau lưng kèm sốt có thể liên quan những gì?
Nhiễm trùng thận hoặc đường tiết niệu
Sốt, rét run, đau một bên hông lưng dưới bờ sườn, tiểu buốt, tiểu gấp, nước tiểu đục hoặc buồn nôn có thể gợi ý nhiễm trùng thận. Không phải ai cũng có đủ các dấu hiệu này. NHS
Nhiễm trùng cột sống: hiếm nhưng cần nhận biết
Nhiễm trùng đĩa đệm, xương đốt sống hoặc khoang ngoài màng cứng là những khả năng hiếm hơn. Đau lưng mới hoặc tăng dần kèm sốt, bệnh nền làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, sử dụng thuốc tiêm không an toàn hoặc can thiệp gần đây có thể khiến bác sĩ cân nhắc nhóm này. Không có sốt cũng không loại trừ hoàn toàn. American College of Radiology (ACR)
Hai vấn đề không liên quan cũng có thể cùng xảy ra
Người bệnh có thể vừa đau lưng do quá tải vừa mắc một bệnh gây sốt khác. Vì vậy, không nên tự kết luận “chỉ là cảm cúm” hoặc “chắc là nhiễm trùng cột sống”. Mức khẩn phụ thuộc diễn tiến, triệu chứng đi kèm và khám trực tiếp.
Nên chuẩn bị thông tin gì cho buổi khám?
- Thời điểm đau và sốt bắt đầu; nhiệt độ đã đo, cách đo, có rét run hay không.
- Vị trí đau: giữa lưng, một bên hông dưới bờ sườn, đau lan xuống chân hoặc đau bụng.
- Tiểu buốt, tiểu máu, tiểu ít, nôn, ho hay triệu chứng nhiễm trùng khác.
- Yếu/tê chân, thay đổi đại tiểu tiện, khó đi lại hoặc đau sau chấn thương.
- Bệnh nền, thuốc đang dùng, thai kỳ, thủ thuật/tiêm cột sống gần đây và kháng sinh đã dùng.
Bác sĩ có thể kiểm tra dấu hiệu sinh tồn, khám thần kinh, xét nghiệm nước tiểu hoặc máu và cân nhắc hình ảnh học tùy nghi ngờ. Không phải mọi trường hợp đau lưng kèm sốt đều cần chụp MRI; ngược lại, phim X-quang bình thường không tự loại trừ mọi nguyên nhân nghiêm trọng. Quyết định cần gắn với tình trạng cụ thể.
Trong lúc chờ được đánh giá, nên làm gì?
Giảm hoạt động làm đau tăng và nhờ người thân hỗ trợ di chuyển nếu yếu hoặc choáng. Uống nước trong mức phù hợp với bệnh nền và hướng dẫn y tế. Không tự dùng kháng sinh, nắn chỉnh mạnh hoặc chườm nóng để thay thế khám. Thuốc hạ sốt/giảm đau cần xem tuổi, bệnh gan thận, thuốc đang dùng và chống chỉ định; hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ nếu chưa rõ. Ghi lại thuốc đã dùng để báo cho người khám.
Nếu chỉ cần hiểu đau lưng dưới nói chung, xem bài đau lưng dưới: nguyên nhân và dấu hiệu cần khám. Bài hiện tại tập trung vào việc phân tầng triệu chứng đi kèm sốt và không thay cho đánh giá nhiễm trùng.
Câu hỏi thường gặp
Hết sốt sau thuốc có nghĩa là không có nhiễm trùng không?
Không. Thuốc có thể làm giảm nhiệt độ tạm thời nhưng không xác định được nguyên nhân. Nếu đau tăng, rét run hoặc có dấu hiệu cảnh báo, vẫn cần khám.
Không có tiểu buốt thì có loại trừ nhiễm trùng thận không?
Không chắc. Triệu chứng có thể không đầy đủ; bác sĩ cần khai thác bệnh sử và xét nghiệm khi phù hợp.
Có nên đi nắn chỉnh khi vừa đau lưng vừa sốt?
Không nên dùng kỹ thuật bằng tay để trì hoãn đánh giá nguyên nhân toàn thân. Hãy liên hệ cơ sở y tế trước, nhất là khi sốt, rét run hoặc đau tăng nhanh.
Tài liệu tham khảo
- NHS: Back pain.
- NHS: Kidney infection.
- NHS: Sepsis.
- American College of Radiology: Suspected Spine Infection.
- Worcestershire Acute Hospitals NHS: Lower back pain self-management guide.
Nội dung chỉ mang tính tham khảo, không thay thế khám, chẩn đoán hoặc xử trí cá nhân. Nếu có dấu hiệu cấp cứu, hãy liên hệ dịch vụ y tế khẩn cấp phù hợp ngay.
