Đau lưng kèm sụt cân không rõ nguyên nhân nên được bác sĩ đánh giá sớm. Hai triệu chứng này không đồng nghĩa với ung thư: sụt cân có thể liên quan đến ăn uống, căng thẳng, thuốc, bệnh nội tiết hoặc nhiều vấn đề khác. Tuy nhiên, khi chúng xuất hiện cùng nhau, không nên chỉ quy đau cho cơ hoặc tự điều trị kéo dài. NHS liệt kê sụt cân không chủ ý là lý do cần khám khi bị đau lưng.
Thế nào là sụt cân không rõ nguyên nhân?
Đó là cân nặng giảm dù bạn không chủ ý ăn kiêng, tăng vận động hoặc thay đổi lối sống để giảm cân. Hãy ghi lại số cân ở các thời điểm, thời gian giảm, sự thay đổi khẩu phần, mức vận động và thuốc đang dùng. Một lần cân khác nhau có thể do thời điểm hoặc dụng cụ; xu hướng giảm tiếp diễn mới đáng chú ý hơn. Dù vậy, đừng chờ đủ một con số cố định nếu đồng thời có đau lưng hoặc triệu chứng khác. NHS khuyên đi khám khi tiếp tục sụt cân không chủ ý.
Vì sao đau lưng và sụt cân có thể đi cùng nhau?
Hai triệu chứng có thể không cùng một nguyên nhân. Đau lưng thường gặp và nhiều trường hợp liên quan đến cơ xương, trong khi cân nặng giảm có thể đến từ giảm ăn, lo âu, bệnh tiêu hóa, bệnh nội tiết hoặc tác dụng của thuốc. Một số tình trạng ít gặp hơn như nhiễm trùng hoặc bệnh ác tính cũng cần được bác sĩ cân nhắc theo toàn cảnh bệnh sử và khám lâm sàng. Không thể kết luận nguyên nhân chỉ từ cặp triệu chứng này; tự chẩn đoán qua mạng hoặc chụp MRI ngay cho mọi người đều không phù hợp.
Hướng dẫn ACR về đau lưng xem sụt cân không giải thích được, tiền sử ung thư và các dấu hiệu toàn thân là thông tin quan trọng khi bác sĩ quyết định có cần khảo sát thêm. Mức độ nguy cơ còn phụ thuộc tuổi, tiền sử, diễn tiến đau, khám thần kinh và các triệu chứng đi kèm.
Khi nào nên đi khám và khi nào cần cấp cứu?
Đặt lịch khám sớm
- Đau lưng kèm cân nặng giảm không chủ ý, đặc biệt nếu cân tiếp tục giảm hoặc giảm cảm giác ngon miệng.
- Đau tăng dần, không bớt khi nghỉ, đánh thức bạn ban đêm, hoặc ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt.
- Có tiền sử ung thư, sốt, đổ mồ hôi đêm, mệt nhiều hoặc cảm giác ốm toàn thân. Hãy cho bác sĩ biết đầy đủ, kể cả khi bạn nghĩ các triệu chứng không liên quan.
NHS khuyên người đau lưng và sụt cân không chủ ý nên gặp bác sĩ; tài liệu của một NHS Trust cũng lưu ý mất cảm giác ngon miệng, tiền sử ung thư và sụt cân khi đánh giá.
Đi cấp cứu ngay
- Bí tiểu mới xuất hiện, mất kiểm soát tiểu tiện hoặc đại tiện, tê vùng quanh hậu môn hoặc bộ phận sinh dục.
- Yếu hoặc tê cả hai chân mới xuất hiện hay tăng nhanh.
- Đau lưng sau chấn thương nặng, hoặc đau rất dữ dội kèm tình trạng toàn thân xấu đi nhanh.
Các dấu hiệu thần kinh này cần được đánh giá khẩn cấp theo hướng dẫn NHS. Nếu đau lưng kèm sốt, rét run hoặc nghi nhiễm trùng, hãy xem thêm đau lưng kèm sốt: khi nào cần khám và liên hệ cơ sở y tế sớm.
Bác sĩ có thể đánh giá những gì?
Bác sĩ thường hỏi cân nặng thay đổi bao lâu, cảm giác ngon miệng, chế độ ăn, thuốc, sốt hay đổ mồ hôi đêm, vị trí và kiểu đau, tiền sử bệnh và ung thư, sau đó khám lưng, thần kinh và các cơ quan liên quan. Tùy kết quả, bác sĩ mới cân nhắc xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh. Có người không cần chụp phim; có người cần khảo sát sớm hơn vì tổng hợp dấu hiệu đáng ngại. Hướng dẫn NICE NG59 khuyến cáo không chụp hình thường quy cho đau lưng không đặc hiệu ở tuyến ban đầu; quyết định phải theo tình huống lâm sàng.
Ở người lớn tuổi, phối hợp sụt cân và một số triệu chứng cụ thể có thể làm thay đổi hướng chuyển khám theo NICE NG12. Điều này là lý do để đánh giá, không phải bằng chứng rằng người bệnh mắc ung thư.
Chuẩn bị gì trước buổi khám?
- Ghi ngày và số cân theo cùng một cân, mô tả sự thay đổi ăn uống, vận động và thuốc.
- Ghi vị trí đau, thời điểm bắt đầu, mức độ, đau có đánh thức ban đêm hay lan xuống chân không.
- Liệt kê sốt, mồ hôi đêm, tiểu tiện bất thường, tê yếu, tiền sử ung thư hoặc bệnh mạn tính.
- Mang kết quả khám và chụp phim cũ nếu có; không tự dừng thuốc kê đơn trước khi trao đổi với bác sĩ.
Trong lúc chờ khám, chọn vận động nhẹ trong mức chịu được, tránh nằm bất động kéo dài hoặc cố tập qua cơn đau tăng. Với thông tin tổng quan về các nguyên nhân và dấu hiệu cảnh báo khác, xem đau lưng dưới: nguyên nhân và khi nào cần khám.
Câu hỏi thường gặp
Đau lưng kèm sụt cân có chắc là ung thư không?
Không. Nhiều nguyên nhân khác có thể gây sụt cân. Bác sĩ cần hỏi bệnh và khám để xác định hướng đánh giá phù hợp. Không nên bỏ qua triệu chứng chỉ vì đau lưng có vẻ giống căng cơ.
Có cần tự đi chụp MRI trước khi khám?
Thông thường không nên tự quyết định. Việc chụp và loại hình chụp phụ thuộc khám lâm sàng và các dấu hiệu nguy cơ. Hãy đi khám trước, trừ khi có dấu hiệu cấp cứu nêu trên.
Nếu sụt cân ít thì có cần khám?
Nếu cân tiếp tục giảm mà không chủ ý, nhất là khi có đau lưng, nên được đánh giá. Không có một ngưỡng cân nặng duy nhất áp dụng an toàn cho mọi người.
Thông tin này chỉ để tham khảo, không thay thế việc khám, chẩn đoán hay điều trị cá nhân. Khi có dấu hiệu cấp cứu, hãy đến cơ sở cấp cứu gần nhất.
