Đau vùng khớp cùng chậu thường được người bệnh mô tả ở phần lưng dưới, sát một hoặc hai bên xương cùng, đôi khi lan vào mông, háng hoặc đùi. Tuy vậy, chỉ dựa vào vị trí đau không thể xác định khớp cùng chậu là nguồn gây đau: cột sống thắt lưng, khớp háng và nguyên nhân khác có thể biểu hiện gần giống. Bài viết giúp bạn nhận biết khi nào nên theo dõi, khi nào cần khám và những dấu hiệu cần cấp cứu.
Nếu muốn xem cách đánh giá đau lưng dưới nói chung, tham khảo đau lưng dưới: nguyên nhân và dấu hiệu cần khám. Phần dưới đây tập trung vào vùng khớp cùng chậu, không đưa ra chẩn đoán từ xa.
Khớp cùng chậu nằm ở đâu?
Hai khớp cùng chậu nối xương cùng ở đáy cột sống với hai xương chậu. Chúng nằm ở phía sau khung chậu và tham gia truyền lực giữa thân mình với chân. Người đau có thể chỉ vào vùng ngay dưới và lệch bên so với thắt lưng, gần phần trên mông. Đau có thể một bên hoặc hai bên; việc chỉ đúng chỗ đau vẫn chưa đủ để kết luận nguyên nhân.
Triệu chứng nào có thể đi cùng đau vùng này?
Theo Mayo Clinic, viêm khớp cùng chậu có thể gây đau, cứng ở mông hoặc lưng dưới; đau đôi khi lan xuống đùi, háng hoặc chân. Ngồi, đứng lâu, đi bộ, chạy hoặc leo cầu thang có thể làm đau tăng ở một số người. Triệu chứng rất khác nhau: đau lan chân cũng có thể liên quan rễ thần kinh hoặc vấn đề khớp háng. Hãy ghi lại bên đau, thời gian bắt đầu, yếu tố làm tăng hoặc giảm đau và ảnh hưởng đến đi lại.
Những nguyên nhân nào cần được phân biệt?
- Đau cơ học hoặc quá tải vùng chậu: đau có thể xuất hiện sau thay đổi vận động, mang vác hoặc chấn thương. Khám giúp phân biệt với đau từ cơ, dây chằng, cột sống thắt lưng hay khớp háng.
- Viêm khớp: một số bệnh viêm cột sống có thể liên quan khớp cùng chậu. Nếu cứng lưng kéo dài buổi sáng, đau kéo dài hoặc có vảy nến, viêm ruột, viêm mắt, hãy báo bác sĩ. Những dấu hiệu này gợi ý cần đánh giá, không tự khẳng định bệnh.
- Thai kỳ và sau sinh: đau vùng chậu có thể liên quan thay đổi tải và chức năng vùng chậu, nhưng cần phân biệt với các nguyên nhân sản khoa.
- Nhiễm trùng hoặc nguyên nhân nghiêm trọng khác: hiếm hơn, đặc biệt khi có sốt, ớn lạnh, đau tăng nhanh hoặc toàn thân mệt nhiều. Không cố tập hoặc nắn chỉnh khi nghi tình trạng này.
Mayo Clinic nhấn mạnh đau từ khớp cùng chậu khó chẩn đoán vì giống những nguyên nhân đau lưng dưới khác. Một tờ thông tin của dịch vụ cơ xương thuộc NHS cũng lưu ý bản thân khớp cùng chậu không phải nguyên nhân thường gặp của mọi cơn đau lưng.

Khi nào cần đi khám và khi nào cần cấp cứu?
Đi cấp cứu ngay
Hãy tìm trợ giúp y tế khẩn nếu đau lưng hoặc vùng chậu kèm bí tiểu mới, mất kiểm soát tiểu hoặc đại tiện, tê vùng sinh dục/hậu môn, yếu hai chân tiến triển; hoặc đau dữ dội sau chấn thương nghiêm trọng. Các dấu hiệu này cần loại trừ tình trạng thần kinh hoặc chấn thương nặng, dù vị trí đau có vẻ gần khớp cùng chậu. Nếu có đau ngực, khó thở hoặc choáng, cũng cần đánh giá cấp cứu.
Khám sớm
Liên hệ cơ sở y tế sớm khi đau tăng nhanh, sốt hoặc rét run, mới đau sau ngã, không thể đi lại bình thường, đau kéo dài hoặc tái phát gây cản trở sinh hoạt, hoặc cứng lưng buổi sáng kéo dài. Người đang mang thai, có bệnh ung thư, loãng xương, suy giảm miễn dịch hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch nên nêu rõ bệnh sử khi liên hệ khám. Các yếu tố này không đồng nghĩa có bệnh nguy hiểm, nhưng giúp bác sĩ chọn cách đánh giá phù hợp.
Chưa có dấu hiệu cảnh báo thì có thể làm gì?
Nếu triệu chứng nhẹ và không có dấu hiệu trên, hãy duy trì vận động vừa sức, đổi tư thế thường xuyên và giảm tạm hoạt động làm đau tăng rõ. Tránh nằm bất động kéo dài; tăng lại hoạt động theo khả năng chịu đựng. Có thể thử chườm ấm hoặc lạnh có lớp khăn bảo vệ da nếu thấy dễ chịu. Hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi dùng thuốc giảm đau, nhất là khi có thai, bệnh dạ dày, thận, tim mạch hoặc đang dùng thuốc khác. Đừng cố bẻ, nắn mạnh vùng lưng chậu để tự “đưa khớp về chỗ”. Nếu đau không cải thiện hoặc bạn không chắc mức độ an toàn, hãy đi khám.
Bác sĩ có thể đánh giá thế nào?
Việc đánh giá bắt đầu bằng hỏi bệnh: bên đau, diễn tiến, chấn thương, đau lan, tê/yếu chân, triệu chứng toàn thân và bệnh nền. Bác sĩ có thể khám lưng, khớp háng, vận động, thần kinh và làm các nghiệm pháp vùng chậu. Không một động tác tự kiểm tra nào tại nhà chẩn đoán chắc chắn đau do khớp cùng chậu. Xét nghiệm hoặc chụp X-quang, MRI được cân nhắc theo bệnh cảnh, đặc biệt khi nghi viêm, nhiễm trùng hoặc nguyên nhân khác; không phải ai đau vùng này cũng cần chụp phim ngay.
Câu hỏi thường gặp
Đau một bên mông có chắc do khớp cùng chậu?
Không. Đau từ cơ, cột sống, rễ thần kinh hoặc khớp háng có thể gần giống. Khám và đối chiếu triệu chứng giúp thu hẹp nguyên nhân.
Đau vùng cùng chậu có nên tự tập mạnh?
Không nên ép tập qua cơn đau tăng rõ. Vận động nhẹ trong giới hạn chịu được thường phù hợp hơn; bài tập cụ thể nên dựa vào đánh giá nếu đau dai dẳng hoặc tái phát.
Có cần chụp MRI để biết ngay nguyên nhân?
Không phải lúc nào. Lựa chọn chụp phụ thuộc khám lâm sàng và dấu hiệu nghi ngờ bệnh cần điều tra thêm; hình ảnh đơn lẻ không thay thế khám.
Tài liệu tham khảo
- Mayo Clinic: Sacroiliitis — Symptoms and causes.
- Mayo Clinic: Sacroiliac Joint Pain.
- NHS Tyneside Integrated Musculoskeletal Service: Sacroiliac Joint Pain.
- NIAMS: Ankylosing Spondylitis.
- NHS: Back Pain.
Thông tin chỉ để tham khảo, không thay thế khám, chẩn đoán hoặc hướng dẫn điều trị cá nhân. Khi có dấu hiệu cấp cứu, hãy tìm trợ giúp y tế ngay.


