Bán trật khớp vai – nguyên nhân, triệu chứng, điều trị

Bán trật khớp vai là gì ?

Bán trật (Subluxation) khớp vai đề cập đến một sự trật khớp một phần của khớp vai. Điều này xảy ra khi chỏm xương cánh tay (head of humerus), trật một phần đi ra khỏi ổ chảo của xương bả vai.

Nó khác một trật khớp vai hoàn toàn (shoulder dislocation) khi đó chỏm của xương cánh tay sẽ bị đánh bật hoàn toàn ra khỏi ổ chảo xương bả vai

Vai là một trong những khớp linh hoạt nhất trong cơ thể. Nó bao gồm xương, dây chằng và cơ hoạt động cùng nhau để giữ cho nó ổn định. Vì vai rất cơ động nên rất dễ bị trật khớp.

Bán trật vai thường là kết quả của chấn thương, vi chấn thương tích lũy từ những hoạt động thể thao hay công việc hàng ngày hoặc cũng có thể do đột quỵ làm suy yếu cơ cánh tay.

Bài viết giải thích dấu hiệu nghi bán trật khớp vai, sự khác biệt với trật hoàn toàn và cách tìm trợ giúp y tế. Bài tập phục hồi phải được lựa chọn sau khi xác định tổn thương.

Các triệu chứng của bán trật khớp vai (Shoulder subluxation)

Một bán trật khớp vai (Shoulder sublaxation) có thể khó xác định hơn một trật khớp hoàn toàn. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, chỏm xương cánh tay bị trật một phần có thể nhìn thấy dưới da.

Một người có thể cảm thấy chỏm xương cánh tay của họ di chuyển vào và ra khỏi ổ chảo xương bả vai, thường có cảm giác không thoải mái và có thể gây đau.

Các triệu chứng của bán trật khớp vai có thể bao gồm:

• một vai bị biến dạng rõ ràng hoặc ra khỏi vị trí
• đau đớn
• sưng nề
• tê hoặc ngứa ran, còn được gọi là dị cảm, dọc theo cánh tay
• rắc rối, khó khăn khi di chuyển khớp (ví dụ như: nâng vai, đưa cánh tay ra sau, hoặc đưa lên cao bị hạn chế)

Ngoài ra, một người cũng có thể nhận thấy một cảm giác lục cục ở vai trong khi thực hiện các hoạt động hàng ngày, đặc biệt là những hoạt động liên quan đến việc tiếp cận trên đầu ( như gãi đầu, hoặc chải tóc )

Nguyên Nhân Bán Trật Khớp Vai

Bởi vì vai di chuyển theo nhiều hướng, nó có thể trật khớp về phía trước, lùi ra sau hoặc xuống dưới. Điều này cũng đúng với bán trật.

Khi trật khớp là một phần, các dây chằng bao khớp (shoulder capsule) có thể bị kéo căng hoặc rách, điều này có thể làm phức tạp việc trật khớp.

Thông thường, chỉ một cú va chạm mạnh hoặc ngã có thể khiến cho chỏm xương cánh tay (head of humerus) bật ra khỏi vị trí. Ngoài ra xoay cánh tay cũng có thể kéo chỏm xương cánh tay ra khỏi ổ khớp của nó.

Một khi vai bị trật khớp, khớp có thể trở nên không ổn định và dễ bị trật khớp trở lại trong tương lai.

Bán trật khớp vai thường được gây ra bởi:

• Chấn thương: bán trật có thể là kết quả của tai nạn hoặc chấn thương làm hỏng khớp vai hoặc các cấu trúc khác mang lại sự ổn định. Ví dụ phổ biến bao gồm té ngã và tai nạn xe.
• Một chấn thương thể thao: Các môn thể thao tiếp xúc, bao gồm khúc côn cầu và bóng đá, thường gây ra sự bán trật trên vai, cũng như các môn thể thao liên quan đến ngã, như trượt tuyết và thể dục dụng cụ.
• Sau đột quỵ, yếu cơ có thể làm giảm khả năng nâng đỡ khớp vai. Cần đánh giá riêng bởi đội ngũ phục hồi chức năng; không kéo tay yếu để đỡ người bệnh và không dùng một tỷ lệ chung để tự chẩn đoán.

Hướng xử lý bán trật khớp vai

Điều trị bán trật khớp vai nhằm mục đích tái định vị lại chỏm xương cánh tay vào ổ chảo xương bả vai và đảm bảo rằng nó giữ nguyên vị trí.

Một bác sĩ có thể chẩn đoán bán trật khớp vai bằng siêu âm hoặc phim X-quang. Một chẩn đoán chính xác là chìa khóa trong việc xác định quá trình điều trị tốt nhất.

Điều trị có thể bao gồm:

• Nắn khớp: khi cần, bác sĩ xử trí sau khi kiểm tra tổn thương xương, thần kinh và mạch máu. Đây không phải thao tác tự bẻ vai hay một buổi nắn chỉnh cột sống thông thường. Mức giảm đau và thời gian hồi phục khác nhau giữa người bệnh.
• Phẫu thuật: Điều này có thể được khuyến nghị khi trật khớp tái phát. Nó cũng có thể là phương pháp điều trị tối ưu khi dây thần kinh, mạch máu hoặc dây chằng ở vai bị tổn thương.
• Nẹp vai: Một người có thể cần phải đeo nẹp trong vài ngày hoặc vài tuần để ngăn vai di chuyển. Khoảng thời gian sẽ phụ thuộc vào mức độ trật khớp.
• Thuốc men: Điều này có thể liên quan đến các thuốc giãn cơ và thuốc giảm đau chống viêm, chẳng hạn như ibuprofen, để giảm đau và sưng.
• Phục hồi chức năng: Sau khi phẫu thuật, bác sĩ có thể đề nghị một chương trình phục hồi. Mục đích là để khôi phục phạm vi chuyển động, sức mạnh và sự ổn định của khớp vai.

Khi nào cần đi cấp cứu vì đau vai?

Sau chấn thương, nếu vai biến dạng, không nhấc được tay hoặc đau sưng rõ, cần được đánh giá khẩn. Tay lạnh/tái, tê tăng hoặc yếu rõ càng cần xử trí ngay. Trong lúc chờ, đỡ tay ở vị trí dễ chịu; không tự đưa khớp về chỗ cũ.

Phục hồi và phòng tái trật

Không tự áp dụng bài tập của người khác khi vai chưa được đánh giá. Hãy hỏi thời gian dùng đai, động tác cần tránh và tiêu chí trở lại công việc/thể thao. Tái trật hoặc cảm giác vai trượt lặp lại là lý do tái khám, không phải lý do tự nắn nhiều lần.

Nguồn: NHS — Trật khớp vai, xử trí và phục hồi. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế khám trực tiếp.

Để hiểu thuật ngữ, đọc phân biệt bán trật khớp với cách dùng thuật ngữ subluxation.